Zadzwoń 71 776 63 81

Słownik pojęć

De minimis, notyfikacja, pytanie prejudycjalne, KIO, fundacja rodzinna – najważniejsze pojęcia prawne wyjaśnione prostym językiem.

Najważniejsze pojęcia z pomocy publicznej, prawa Unii Europejskiej, prawa gospodarczego, zamówień publicznych, prawa karnego i postępowania sądowego – wyjaśnione prostym językiem. Wpisz słowo, aby szybko je znaleźć.

A

Akt oskarżenia
Pismo, którym prokurator (lub inny oskarżyciel) wnosi sprawę karną do sądu. Oskarżony może w ciągu 7 dni od doręczenia odpisu złożyć na nie odpowiedź.
Apelacja
Środek odwoławczy od wyroku sądu pierwszej instancji. W sprawach cywilnych i gospodarczych wnosi się ją w ciągu 2 tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem.
Autorskie prawa majątkowe
Prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim oraz do wynagrodzenia. Umowa o ich przeniesienie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności i obejmuje tylko pola eksploatacji w niej wymienione.
Awizo
Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na poczcie. Jeśli nie odbierzesz pisma sądowego w ciągu 14 dni, zwykle uważa się je za doręczone (doręczenie zastępcze).

C

CISG
Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (konwencja wiedeńska z 1980 r.). Stosuje się ją do sprzedaży między przedsiębiorcami z różnych państw-stron, chyba że umowa ją wyłącza.

E

Egzekucja komornicza
Przymusowe wykonanie obowiązku (np. zapłaty) przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego.
Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz)
Sąd Rady Europy w Strasburgu, rozpoznający skargi na naruszenie przez państwo praw z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Skargę można złożyć po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych, w ciągu 4 miesięcy od ostatecznego orzeczenia.

F

Fundacja rodzinna
Osoba prawna tworzona w celu gromadzenia i zarządzania majątkiem w interesie beneficjentów – zwykle członków rodziny fundatora – m.in. z myślą o sukcesji. Powstaje z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.

G

GBER
Ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych – rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014. Pomoc spełniająca jego warunki (tzw. pomoc wyłączona) może być udzielona bez zgłaszania jej Komisji Europejskiej.

I

Incoterms
Reguły Międzynarodowej Izby Handlowej określające, kto w transakcji handlowej odpowiada za transport, ubezpieczenie, odprawę celną i ryzyko utraty towaru (np. EXW, FCA, DAP). Wiążą strony, jeśli powołają je w umowie.

K

Kara umowna
Zastrzeżona w umowie kwota, którą dłużnik zapłaci w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego (np. za zwłokę w oddaniu robót). Sąd może ją zmniejszyć, gdy jest rażąco wygórowana.
Klauzula wykonalności
Postanowienie sądu, które czyni z wyroku, nakazu lub ugody tytuł wykonawczy – dokument, na podstawie którego komornik prowadzi egzekucję.
Krajowa Izba Odwoławcza (KIO)
Organ rozpoznający odwołania wykonawców od czynności i zaniechań zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.
Krajowy Rejestr Sądowy (KRS)
Publiczny rejestr spółek, fundacji i stowarzyszeń prowadzony przez sądy rejestrowe. Odpis z KRS potwierdza m.in., kto może reprezentować spółkę.
Kwalifikowany podpis elektroniczny
Podpis elektroniczny oparty na kwalifikowanym certyfikacie (zgodnie z rozporządzeniem eIDAS nr 910/2014). Ma skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu.

L

Licencja
Umowa, w której twórca lub uprawniony zezwala na korzystanie z utworu na określonych polach eksploatacji – bez przenoszenia praw. Licencja wyłączna wymaga formy pisemnej.

N

Nakaz zapłaty
Orzeczenie sądu wydawane bez rozprawy, nakazujące zapłatę. Można się od niego bronić sprzeciwem (postępowanie upominawcze, e-sąd) albo zarzutami (postępowanie nakazowe) – w ciągu 2 tygodni.
Notyfikacja pomocy publicznej
Zgłoszenie Komisji Europejskiej planowanego środka pomocowego. Pomocy podlegającej notyfikacji nie wolno udzielić przed wydaniem przez Komisję decyzji (tzw. klauzula zawieszająca).

O

Obrońca
Adwokat (lub radca prawny) reprezentujący podejrzanego albo oskarżonego w sprawie karnej. Podejrzany ma prawo do obrońcy od początku postępowania.
Odszkodowanie
Świadczenie pieniężne wyrównujące szkodę majątkową – poniesioną stratę i utracone korzyści.
Odwołanie
Środek zaskarżenia decyzji administracyjnej (14 dni) albo czynności zamawiającego w zamówieniach publicznych (do KIO, 5 lub 10 dni).
Opłata sądowa
Kwota, którą wnosi się do sądu przy składaniu pisma, np. pozwu lub apelacji. W sprawach o prawa majątkowe zależy zwykle od wartości przedmiotu sporu.

P

Pełnomocnik
Osoba działająca w Twoim imieniu w sprawie, np. adwokat lub radca prawny, na podstawie pełnomocnictwa.
Pomoc de minimis
Pomoc publiczna o niewielkiej wartości, której nie trzeba zgłaszać Komisji Europejskiej. Obowiązuje limit na jedno przedsiębiorstwo w okresie trzech lat – od 2024 r. co do zasady 300 000 euro (inne limity m.in. w rolnictwie i rybołówstwie).
Pomoc publiczna
Wsparcie przedsiębiorcy ze środków publicznych (np. dotacja, ulga podatkowa, preferencyjna pożyczka), które daje mu przewagę i może zakłócić konkurencję na rynku UE. Co do zasady jest zakazana, chyba że mieści się w wyjątkach przewidzianych prawem UE.
Portal Rejestrów Sądowych (PRS)
System, przez który składa się elektronicznie wnioski do Krajowego Rejestru Sądowego. Wnioski do KRS składa się wyłącznie elektronicznie.
Postępowanie gospodarcze
Odrębne postępowanie w sprawach między przedsiębiorcami dotyczących ich działalności. Strony muszą przedstawić wszystkie twierdzenia i dowody od razu – spóźnione sąd co do zasady pomija.
Powód i pozwany
Powód to strona, która wnosi sprawę do sądu; pozwany – strona, przeciwko której sprawa jest wniesiona.
Prawomocność
Stan, w którym od orzeczenia nie przysługuje już środek odwoławczy (albo minął termin na jego wniesienie). Prawomocny wyrok wiąże strony.
Prokura
Szczególne pełnomocnictwo udzielane przez przedsiębiorcę wpisanego do KRS lub CEIDG, obejmujące czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Protest
Środek odwoławczy od negatywnej oceny projektu w naborze o dofinansowanie ze środków UE. Po jego nieuwzględnieniu można złożyć skargę do sądu administracyjnego.
Przedawnienie
Upływ czasu, po którym dłużnik może odmówić zapłaty. Ogólnie 6 lat, dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą i świadczeń okresowych – 3 lata; koniec terminu przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Przekształcenie spółki
Zmiana formy prawnej spółki (np. spółki jawnej w spółkę z o.o.) z zachowaniem jej praw i obowiązków. Wymaga planu przekształcenia, uchwały i wpisu do KRS.
Pytanie prejudycjalne
Pytanie sądu krajowego do Trybunału Sprawiedliwości UE o wykładnię lub ważność przepisów prawa Unii. Odpowiedź Trybunału wiąże sąd w sprawie, w której zadano pytanie.

S

Sąd polubowny (arbitraż)
Sąd wybrany przez strony w umowie (zapis na sąd polubowny), który rozstrzyga spór zamiast sądu państwowego. Jego wyrok po uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności ma moc wyroku sądu.
Skarga do WSA
Środek zaskarżenia ostatecznej decyzji, postanowienia lub bezczynności organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wnosi się ją za pośrednictwem organu, co do zasady w ciągu 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia.
Skarga kasacyjna
Nadzwyczajny środek zaskarżenia – np. od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego do NSA. Wnosi się ją w ciągu 30 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem; co do zasady sporządza ją adwokat lub radca prawny.
Sprzeciw
Pismo, którym kwestionujesz nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym albo wyrok zaoczny. Po jego złożeniu sprawa toczy się dalej przed sądem.
SWZ
Specyfikacja warunków zamówienia – dokument zamawiającego opisujący przedmiot zamówienia, warunki udziału, kryteria oceny ofert i projektowane postanowienia umowy.

T

Tłumaczenie poświadczone
Tłumaczenie sporządzone lub poświadczone przez tłumacza przysięgłego, opatrzone jego pieczęcią lub podpisem. Takie tłumaczenia przyjmują sądy i urzędy.
Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE)
Sąd Unii Europejskiej w Luksemburgu. Rozpoznaje m.in. pytania prejudycjalne sądów krajowych, skargi na naruszenie prawa UE i skargi na akty instytucji Unii.
Tytuł wykonawczy
Orzeczenie lub ugoda z klauzulą wykonalności – podstawa egzekucji komorniczej.

U

Uzasadnienie wyroku
Pisemne wyjaśnienie, dlaczego sąd orzekł tak, a nie inaczej. Trzeba o nie wnieść w ciągu tygodnia, aby móc złożyć apelację.

W

Wadium
Zabezpieczenie oferty w przetargu. Zamawiający może je zatrzymać m.in., gdy wybrany wykonawca odmówi podpisania umowy.
Wierzytelność
Prawo wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia – najczęściej zapłaty. Wierzytelność można sprzedać (cesja) albo zgłosić w postępowaniu upadłościowym.
Wyrok zaoczny
Wyrok wydany, gdy pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew i nie stawił się na rozprawie. Przysługuje od niego sprzeciw.

Z

Zabezpieczenie roszczenia
Tymczasowa ochrona na czas sprawy, np. zajęcie rachunku dłużnika lub zakaz zbywania nieruchomości – by wyrok można było później wykonać.
Zadośćuczynienie
Świadczenie pieniężne za krzywdę niemajątkową – ból, cierpienie, naruszenie dóbr osobistych.
Zatrzymanie
Krótkotrwałe pozbawienie wolności przez policję lub inny organ – najwyżej 48 godzin, a jeśli zatrzymany trafi do dyspozycji sądu z wnioskiem o areszt – sąd ma kolejne 24 godziny.
Zawiadomienie o przestępstwie
Pismo do policji lub prokuratury informujące o podejrzeniu popełnienia przestępstwa – np. oszustwa wobec wierzyciela lub ukrywania majątku przed egzekucją.
Zażalenie
Środek zaskarżenia postanowień sądu (i niektórych zarządzeń) – w sprawach cywilnych zwykle w ciągu tygodnia.

Informacje mają charakter ogólny i orientacyjny – nie zastępują porady prawnej. Zawsze czytaj pouczenie dołączone do pisma, a w razie wątpliwości skontaktuj się z kancelarią.

Porozmawiajmy o Twojej sprawie.

Zadzwoń lub napisz – ustalimy termin spotkania w kancelarii przy ul. Zwycięskiej 10/7 we Wrocławiu albo rozmowę zdalną.